ทดลองงานไม่ผ่าน ได้ค่าชดเชยหรือค่าบอกกล่าวล่วงหน้าหรือไม่?

กฎหมายแรงงาน

การทดลองงานถือเป็นขั้นตอนสำคัญที่นายจ้างใช้ในการประเมินความรู้ ความสามารถ และความเหมาะสมของพนักงานก่อนบรรจุเป็นพนักงานประจำ อย่างไรก็ตาม เมื่อเกิดกรณีที่นายจ้างเห็นว่าพนักงานไม่สามารถปฏิบัติงานได้ตามมาตรฐานที่กำหนด หรือไม่สามารถบรรลุเป้าหมายการทำงาน (KPI) ที่องค์กรคาดหวัง หลายคนมักมีข้อสงสัยว่า นายจ้างสามารถเลิกจ้างได้ทันทีหรือไม่ และหากมีการเลิกจ้างในช่วงทดลองงาน ลูกจ้างจะมีสิทธิได้รับค่าชดเชยหรือค่าบอกกล่าวล่วงหน้าหรือไม่

พนักงานทดลองงานได้รับความคุ้มครองตามกฎหมายแรงงานหรือไม่

แม้ว่าหลายองค์กรจะกำหนดระยะเวลาทดลองงานไว้ 90 วัน หรือ 119 วัน แต่กฎหมายแรงงานไทยไม่ได้กำหนดให้ “พนักงานทดลองงาน” เป็นลูกจ้างประเภทพิเศษที่ได้รับความคุ้มครองน้อยกว่าลูกจ้างทั่วไป เมื่อมีการตกลงจ้างและลูกจ้างเริ่มปฏิบัติงานแล้ว ย่อมถือว่าเป็นลูกจ้างตามกฎหมายและได้รับความคุ้มครองตามพระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 เช่นเดียวกับพนักงานประจำ นอกจากนี้ มาตรา 17 แห่งพระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 ยังกำหนดให้สัญญาจ้างที่มีการทดลองงานถือเป็นสัญญาจ้างที่ไม่มีกำหนดระยะเวลา ส่งผลให้การเลิกจ้างลูกจ้างในช่วงทดลองงานต้องปฏิบัติตามหลักเกณฑ์เรื่องการบอกกล่าวล่วงหน้าเช่นเดียวกับการเลิกจ้างลูกจ้างทั่วไป

นายจ้างสามารถเลิกจ้างพนักงานที่ไม่ผ่านการทดลองงานได้หรือไม่

ในทางกฎหมาย นายจ้างมีสิทธิเลิกจ้างลูกจ้างที่ไม่ผ่านการประเมินผลการทดลองงานได้ หากเหตุแห่งการเลิกจ้างเกี่ยวข้องกับประสิทธิภาพการทำงาน ความสามารถในการปฏิบัติงาน หรือความเหมาะสมกับตำแหน่งหน้าที่ โดยไม่จำเป็นต้องรอให้ครบกำหนดระยะเวลาทดลองงานที่กำหนดไว้ในสัญญา ตัวอย่างเช่น หากลูกจ้างอยู่ระหว่างการทดลองงานและนายจ้างพบว่าลูกจ้างไม่สามารถปฏิบัติงานได้ตาม KPI ที่กำหนด หรือไม่สามารถปรับตัวเข้ากับลักษณะงานได้อย่างเหมาะสม นายจ้างย่อมมีสิทธิพิจารณาเลิกจ้างได้ก่อนครบกำหนดทดลองงาน อย่างไรก็ตาม การใช้สิทธิดังกล่าวยังต้องดำเนินการให้เป็นไปตามหลักเกณฑ์ของกฎหมายแรงงาน โดยเฉพาะเรื่องการบอกกล่าวล่วงหน้าและการจ่ายเงินที่ลูกจ้างมีสิทธิได้รับ

การเลิกจ้างระหว่างทดลองงานต้องบอกกล่าวล่วงหน้าหรือไม่

โดยหลักแล้วการเลิกจ้างลูกจ้างที่อยู่ระหว่างการทดลองงานต้องมีการบอกกล่าวล่วงหน้าตามมาตรา 17 แห่งพระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 เว้นแต่กรณีที่นายจ้างเลือกจ่ายสินจ้างแทนการบอกกล่าวล่วงหน้า กล่าวให้เข้าใจง่ายคือ หากนายจ้างต้องการให้ลูกจ้างพ้นสภาพการจ้างทันทีโดยไม่ต้องปฏิบัติงานต่อจนถึงวันที่การบอกกล่าวมีผล นายจ้างสามารถดำเนินการได้ แต่ต้องจ่ายเงินจำนวนหนึ่งแทนระยะเวลาที่ควรมีการบอกกล่าวล่วงหน้า เงินจำนวนดังกล่าวเรียกว่า “สินจ้างแทนการบอกกล่าวล่วงหน้า” หรือที่หลายคนมักรู้จักในชื่อ “ค่าตกใจ” ดังนั้น แม้ลูกจ้างจะยังอยู่ในช่วงทดลองงาน ก็ไม่ได้หมายความว่านายจ้างจะสามารถให้พ้นสภาพการจ้างได้ทันทีโดยไม่ต้องรับผิดชอบค่าใช้จ่ายใด ๆ

ค่าชดเชยกับสินจ้างแทนการบอกกล่าวล่วงหน้าแตกต่างกันอย่างไร

ประเด็นที่มักสร้างความเข้าใจคลาดเคลื่อนมากที่สุด คือการเข้าใจว่าค่าชดเชยและสินจ้างแทนการบอกกล่าวล่วงหน้าเป็นเงินประเภทเดียวกัน ทั้งที่ในทางกฎหมายถือเป็นคนละสิทธิ ค่าชดเชยเป็นเงินที่นายจ้างมีหน้าที่ต้องจ่ายให้แก่ลูกจ้างเมื่อมีการเลิกจ้าง โดยสิทธิดังกล่าวเกิดขึ้นตามหลักเกณฑ์ที่กำหนดไว้ในมาตรา 118 แห่งพระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 ส่วนสินจ้างแทนการบอกกล่าวล่วงหน้าเป็นเงินที่เกิดขึ้นจากการที่นายจ้างไม่ประสงค์จะบอกกล่าวล่วงหน้าตามระยะเวลาที่กฎหมายกำหนด และต้องการให้การเลิกจ้างมีผลทันที ด้วยเหตุนี้ ลูกจ้างบางรายอาจไม่มีสิทธิได้รับค่าชดเชย แต่ยังคงมีสิทธิได้รับสินจ้างแทนการบอกกล่าวล่วงหน้าได้

ทดลองงานไม่ครบ 120 วัน มีสิทธิได้รับอะไรบ้าง

หากลูกจ้างถูกเลิกจ้างในช่วงทดลองงานและมีอายุงานยังไม่ครบ 120 วัน ลูกจ้างจะยังไม่มีสิทธิได้รับค่าชดเชยตามมาตรา 118 อย่างไรก็ตาม หากนายจ้างให้พ้นสภาพการจ้างทันทีโดยไม่มีการบอกกล่าวล่วงหน้าตามกฎหมาย ลูกจ้างอาจมีสิทธิได้รับสินจ้างแทนการบอกกล่าวล่วงหน้า ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับข้อเท็จจริงและเงื่อนไขการจ่ายค่าจ้างในแต่ละกรณี กล่าวอีกนัยหนึ่ง การทำงานไม่ครบ 120 วันอาจทำให้ไม่มีสิทธิได้รับค่าชดเชย แต่ไม่ได้หมายความว่าจะไม่มีสิทธิได้รับเงินอื่นที่กฎหมายกำหนดไว้

ทดลองงานครบ 120 วันขึ้นไป มีสิทธิได้รับค่าชดเชยหรือไม่ ?

เมื่ออายุงานครบ 120 วันแล้ว การเลิกจ้างไม่ว่าจะใช้เหตุผลว่า “ไม่ผ่านการทดลองงาน” หรือเหตุผลอื่นที่ไม่เข้าข้อยกเว้นตามกฎหมาย ลูกจ้างย่อมมีสิทธิได้รับค่าชดเชยตามมาตรา 118 นอกจากนี้ หากนายจ้างไม่ได้บอกกล่าวล่วงหน้าและให้การเลิกจ้างมีผลทันที ลูกจ้างอาจมีสิทธิได้รับสินจ้างแทนการบอกกล่าวล่วงหน้าเพิ่มเติมอีกส่วนหนึ่งด้วย ดังนั้น ในบางกรณีลูกจ้างอาจได้รับทั้งค่าชดเชยและสินจ้างแทนการบอกกล่าวล่วงหน้าในคราวเดียวกัน เนื่องจากเป็นสิทธิคนละประเภทที่มีวัตถุประสงค์ทางกฎหมายแตกต่างกัน

สรุป

การไม่ผ่านการทดลองงานไม่ได้หมายความว่านายจ้างสามารถเลิกจ้างลูกจ้างได้โดยไม่ต้องรับผิดชอบค่าใช้จ่ายใด ๆ เสมอไป แม้นายจ้างจะมีสิทธิพิจารณาเลิกจ้างลูกจ้างที่ไม่สามารถปฏิบัติงานได้ตามมาตรฐานหรือ KPI ที่กำหนด แต่การเลิกจ้างยังต้องเป็นไปตามหลักเกณฑ์ของกฎหมายแรงงาน โดยเฉพาะเรื่องการบอกกล่าวล่วงหน้าและสิทธิได้รับค่าชดเชย

ในกรณีที่ลูกจ้างทำงานยังไม่ครบ 120 วัน อาจไม่มีสิทธิได้รับค่าชดเชยตามกฎหมาย แต่ยังอาจมีสิทธิได้รับสินจ้างแทนการบอกกล่าวล่วงหน้าหากนายจ้างให้พ้นสภาพการจ้างทันที ขณะที่ลูกจ้างที่ทำงานครบ 120 วันขึ้นไป ย่อมมีสิทธิได้รับค่าชดเชยตามมาตรา 118 และอาจได้รับสินจ้างแทนการบอกกล่าวล่วงหน้าเพิ่มเติม หากไม่มีการบอกกล่าวตามที่กฎหมายกำหนด

ปรึกษาปัญหากฎหมายได้ที่

โทร. 02-312-3789, 085-111-9997
Email: lawyer@bangkokbusinesslaw.com
LINE OA: @bangkokbusiness
Website: bangkokbusinesslaw